Het Nederlandse onderwijs krijgt in de nabije toekomst te maken met een grote uitstroom van leraren ten gevolge van vergrijzing. Dit kan op termijn leiden tot onvoldoende gekwalificeerd onderwijspersoneel en dat brengt de kwaliteit van het onderwijs in gevaar. Alleen maatregelen gericht op het vergroten van het aanbod en de kwaliteit van leraren zal niet voldoende zijn om het tekort aan leraren op te vangen. Driekwart van de leraren in het voortgezet onderwijs vertrekt in de komende tien jaar. Een groot deel van hen gaat met pensioen of prepensioen. Het is aan de lerarenopleidingen om nieuwe gekwalificeerde leraren op te leiden. De vraag is echter erg groot: waarschijnlijk kunnen ze hooguit de helft van het benodigde aantal leraren opleiden.

Als gevolg van de economische crisis willen méér mensen op dit moment leraar worden (het onderwijs is een veilige haven), scholen hebben daardoor de ruimte om te kiezen voor kwaliteit. Voor de iets langere termijn blijven de zorgen om het lerarentekort echter onverminderd van kracht door de grote uitstroom van personeel naar pensioen.

Het ministerie van OCW heeft in november 2007 het actieplan LeerKracht van Nederland gelanceerd. Hierin staan maatregelen die zich voornamelijk richten op het vergroten van het aanbod en het verhogen van de kwaliteit van leraren. Met betere beloning en herwaardering van het beroep wordt de instroom gestimuleerd, maar dit betekent niet dat alle vertrekkende docenten kunnen worden vervangen. Dit is een grote uitdaging: om met minder docenten kwalitatief goed onderwijs te kunnen blijven waarborgen zullen er (innovatieve) manieren moeten worden gevonden om ‘slimmer’ te werken. Hiervoor zijn verschillende innovatiestrategieën mogelijk. Zo valt te denken aan oplossingen door het gebruik van ICT, oplossingen die te maken hebben met een andere inzet van (anders opgeleid) personeel en ten derde door een andere organisatie van het primaire proces.

Er is onvoldoende bekend welke innovatieve oplossingen leiden tot een effectievere inzet van leraren zodat de vraag naar leraren vermindert. Bij die innovatieve oplossingen is het uitgangspunt dat de onderwijskwaliteit en het werkplezier minimaal gelijk blijven (maar liever verbeteren) en de werkdruk niet toeneemt. In het Regeerakkoord zijn afspraken gemaakt over de verhoging van de kwaliteit van het onderwijs (o.a. in relatie tot het lerarentekort) en over het stimuleren van de kenniseconomie en de innovatie. In de Ministerraad van 13 maart 2009 is besloten € 20 mln. van de FES-middelen te reserveren voor de InnovatieImpuls Onderwijs.

Naar boven